{"id":873,"date":"2014-12-15T12:26:08","date_gmt":"2014-12-15T11:26:08","guid":{"rendered":"https:\/\/hirschberg.wpengine.com\/?p=873"},"modified":"2020-10-08T11:08:59","modified_gmt":"2020-10-08T09:08:59","slug":"zeznanie-salomona-hirschberga-o-pogromie-w-tarnopolu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hirschberg.se\/pl\/zeznanie-salomona-hirschberga-o-pogromie-w-tarnopolu\/","title":{"rendered":"Zeznanie Salomona Hirschberga o pogromie w Tarnopolu"},"content":{"rendered":"

Protok\u00f3\u0142 zezna\u0144 \u015bwiadka1<\/sup><\/a><\/h2>\n

[Read\u00a0the English translation here<\/a>.]<\/p>\n

Dr Hirschberg Salomon, ur. 30.04.1903 r. w Tarnopolu, syn Dawida i Fryderyki z d. Goliger, zam. w Katowicach przy ul. Mickiewicza 2 m. 4, z zawodu adwokat.<\/p>\n

Protoko\u0142owa\u0142 mgr Szternfinkiel Natan.<\/p>\n

Niemcy wkroczyli do Tarnopola w \u015brod\u0119 dnia 2 lipca 1941 r. Po wkroczeniu w pierwszych dw\u00f3ch dniach zachowywali si\u0119 spokojnie i nie s\u0142ysza\u0142o si\u0119 o wypadkach przeciw \u017bydom.<\/p>\n

Dnia 4 lipca 1941 r. oko\u0142o godziny dziesi\u0105tej rano rozleg\u0142y si\u0119 strza\u0142y karabinowe i r\u00f3wnocze\u015bnie s\u0142ysza\u0142em okropne huki. Ukry\u0142em si\u0119, jak r\u00f3wnie\u017c wszyscy m\u0119\u017cczy\u017ani z naszej rodziny \u2013 pozosta\u0142y w mieszkaniu2<\/sup><\/a> tylko kobiety. Przychodzili kilkakrotnie w tym dniu i nast\u0119pnych dniach SS-owcy, \u017co\u0142nierze Wehrmachtu, Ukrai\u0144cy z opaskami niebiesko-\u017c\u00f3\u0142tymi i szukali m\u0119\u017cczyzn. Jak s\u0142ysza\u0142em, odby\u0142a si\u0119 dnia 3 lipca 1941 r. narada wojskowych w\u0142adz niemieckich przy wsp\u00f3\u0142udziale miejscowych Ukrai\u0144c\u00f3w, w zwi\u0105zku z kt\u00f3r\u0105 postanowili pom\u015bci\u0107 \u015bmier\u0107 wi\u0119\u017ani\u00f3w znalezionych w stanie martwym w wi\u0119zieniu tarnopolskim.<\/p>\n

Ju\u017c od dnia 3 lipca 1941 r. w godzinach rannych t\u0142umy ludno\u015bci udawa\u0142y si\u0119 do wi\u0119zienia, by ogl\u0105da\u0107 zw\u0142oki dwudziestu kilku wi\u0119\u017ani\u00f3w. Jakkolwiek w\u015br\u00f3d wi\u0119\u017ani\u00f3w byli dwaj \u017bydzi, ludno\u015b\u0107 miejscowa rozpowszechnia\u0142a wiadomo\u015bci, \u017ce \u201esprawcami \u015bmierci wi\u0119\u017ani\u00f3w s\u0105 \u017bydzi, kt\u00f3rzy wszyscy s\u0105 komunistami\u201d. Niekt\u00f3rzy \u017bydzi zostali uprzedzeni, jak si\u0119 p\u00f3\u017aniej dowiedzia\u0142em, przez osobistych przyjaci\u00f3\u0142 Ukrai\u0144c\u00f3w o tym, \u017ce w dniu 4 lipca 1941 r. maj\u0105 si\u0119 zacz\u0105\u0107 represje przeciw \u017bydom.<\/p>\n

Dnia 4 lipca o godzinie oko\u0142o dziesi\u0105tej rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 w Tarnopolu pogrom. R\u00f3wnocze\u015bnie na wszystkich prawie ulicach miasta, a szczeg\u00f3lnie na zamieszka\u0142ych przez ludno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105, Niemcy i Ukrai\u0144cy zacz\u0119li strzela\u0107 do przechodni\u00f3w \u017byd\u00f3w i do tych, kt\u00f3rzy ratowali si\u0119 ucieczk\u0105. Wchodzili r\u00f3wnie\u017c do dom\u00f3w i wyci\u0105gali \u017byd\u00f3w z mieszka\u0144. Cz\u0119\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w zaprowadzili do wi\u0119zienia i kazali im tam rozkopywa\u0107 piwnice w poszukiwaniu za szkieletami ludzkimi. Nad \u017bydami odkopuj\u0105cymi ziemi\u0119 stali Ukrai\u0144cy i Niemcy, kt\u00f3rzy bili ich przy tym kolbami i \u0142omami \u017celaznymi. \u017bydzi musieli pracowa\u0107 bez wytchnienia, bez wody i po\u017cywienia. Gdy kto\u015b na chwil\u0119 ustawa\u0142, zosta\u0142 zmasakrowany na \u015bmier\u0107. Zabitych \u017byd\u00f3w wynosili \u017bydzi na rozkaz Niemc\u00f3w na podw\u00f3rze wi\u0119zienne, gdzie uk\u0142adali trupy na stosie. R\u00f3wnocze\u015bnie Niemcy i Ukrai\u0144cy z miasta doprowadzali grupy \u017byd\u00f3w na podw\u00f3rze wi\u0119zienne, gdzie rozstrzeliwali ich natychmiast po sprowadzeniu.<\/p>\n

Komendantem policji ukrai\u0144skiej, kt\u00f3ra wsp\u00f3lnie z Niemcami przeprowadza\u0142a ten pogrom, by\u0142 wtenczas niejaki Ho\u0142ejko, by\u0142y urz\u0119dnik Ubezpieczalni Spo\u0142ecznej, a p\u00f3\u017aniej g\u0142\u00f3wny buchalter Ob\u0142zdrawu (Wojew\u00f3dzki Wydzia\u0142 Zdrowia w Tarnopolu), licz\u0105cy lat ponad 40. Zast\u0119pc\u0105 komendanta policji by\u0142 aplikant adwokacki, kt\u00f3rego nazwiska dzi\u015b nie pami\u0119tam, zi\u0119\u0107 adwokata dr. Dymitra \u0141adyki, by\u0142ego pos\u0142a na sejm Rzeczypospolitej Polskiej. Dymitr \u0141adyka przemawia\u0142 przez radio bezpo\u015brednio przed wybuchem wojny w 1941 r. z Krakowa, o ile sobie przypominam, i nawo\u0142ywa\u0142 do mordowania \u017byd\u00f3w.3<\/sup><\/a><\/p>\n

Niezale\u017cnie od tego Niemcy i Ukrai\u0144cy prowadzili w czasie pogromu grupy \u017byd\u00f3w do domu Majki przy ulicy Barona Hirscha i Rynku (dawniej szko\u0142a Garfeina) i wewn\u0105trz miarowo rozstrzeliwali. Nadto rozstrzeliwali \u017byd\u00f3w wyprowadzonych z domu na pobliskich podw\u00f3rzach i placach.<\/p>\n

Ukrai\u0144cy, kt\u00f3rzy brali udzia\u0142 w pogromie, rekrutowali si\u0119 z miejscowych element\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c z pobliskich wsi. Grupom, kt\u00f3re wyci\u0105ga\u0142y z mieszka\u0144 \u017byd\u00f3w, byli pomocni miejscowi mieszka\u0144cy, kt\u00f3rzy wskazywali mieszkania \u017cydowskie i miejsca, w kt\u00f3rych \u017bydzi ukrywali si\u0119.<\/p>\n

W pierwszym dniu pogromu, 4 lipca 1941 r., zamordowano bardzo wielu \u017byd\u00f3w. Wieczorem jednak tego dnia, na skutek interwencji jednego Ukrai\u0144ca u w\u0142adz niemieckich, kt\u00f3rego nazwiska obecnie sobie nie przypominam, zwolniono z wi\u0119zienia tych \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rych oprawcy nie zdo\u0142ali zamordowa\u0107.<\/p>\n

Dnia 5 lipca pogrom trwa\u0142 dalej w ten sam spos\u00f3b. Wieczorem 5 lipca Niemcy i Ukrai\u0144cy wyprowadzili z wi\u0119zienia pozosta\u0142ych przy \u017cyciu \u017byd\u00f3w do budynku Miejskiej Komunalnej Kasy Oszcz\u0119dno\u015bciowej przy placu Sobieskiego i tam ustawili ich w rz\u0119dy i kazali sta\u0107 na baczno\u015b\u0107 przez ca\u0142\u0105 noc. Gdy kto\u015b poruszy\u0142 si\u0119, mordowali go w okropny spos\u00f3b i dobijali \u0142omami i kolbami. Cz\u0119sto rozstrzeliwali swoje ofiary. Mi\u0119dzy wymienionymi by\u0142 m\u00f3j siostrzeniec Marceli Saphir, student politechniki. Poprzedniego dnia by\u0142 on z\u0142apany do \u201epracy\u201d we wi\u0119zieniu, ale zosta\u0142 wieczorem zwolniony i opowiedzia\u0142 siostrze mojej o tym, co wydarzy\u0142o si\u0119 w wi\u0119zieniu. Nast\u0119pnego dnia schwytano go ponownie i wi\u0119cej nie wr\u00f3ci\u0142.4<\/sup><\/a><\/p>\n

Trzeciego dnia pogromu, to znaczy 6 lipca 1941 r., Niemcy zacz\u0119li organizowa\u0107 tak zwany Nationalrat, u\u017cywaj\u0105c do tego celu dyrektora Szko\u0142y im. Perla, Marka Gottfrieda. M\u00f3wiono, \u017ce po powstaniu Nationalratu ustanie pogrom, gdy\u017c Nationalrat b\u0119dzie po\u015bredniczy\u0142 mi\u0119dzy ludno\u015bci\u0105 \u017cydowsk\u0105 a Niemcami. Wedle wskaz\u00f3wek Niemc\u00f3w Nationalrat mia\u0142 si\u0119 sk\u0142ada\u0107 ze stu os\u00f3b. List\u0119 Nationalratu u\u0142o\u017cy\u0142 Gottfried, w kt\u00f3rej poda\u0142 on imiona i nazwiska oraz adresy inteligencji zawodowej zgodnie z zaleceniami Niemc\u00f3w.<\/p>\n

Niemcy chodzili z list\u0105 dostarczon\u0105 przez Gottfrieda do wymienionych w niej ludzi celem \u015bci\u0105gni\u0119cia ich do Nationalratu. Szereg os\u00f3b zg\u0142osi\u0142o si\u0119 dobrowolnie, uwa\u017caj\u0105c, \u017ce stanowisko cz\u0142onka Nationalratu zagwarantuje im bezpiecze\u0144stwo. Poniewa\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b wymienionych w li\u015bcie b\u0105d\u017a ukry\u0142a si\u0119, b\u0105d\u017a te\u017c nie by\u0142a ju\u017c przy \u017cyciu, Niemcy sami kompletowali Nationalrat przez doprowadzenie innych \u017byd\u00f3w schwytanych do pracy.<\/p>\n

Ju\u017c dnia 6 lipca 1941 r. zabierali te\u017c \u017byd\u00f3w do najrozmaitszych rob\u00f3t, z kt\u00f3rych niekt\u00f3re grupy \u015bci\u0105gn\u0119li do budynku przy ulicy 11 Listopada, gdzie zacz\u0119\u0142o ju\u017c wtenczas urz\u0119dowa\u0107 Gestapo.5<\/sup><\/a> Niemcy przeprowadzili tam selekcj\u0119 w ten spos\u00f3b, \u017ce oddzielili inteligencj\u0119 od robotnik\u00f3w, uzale\u017cniaj\u0105c ten przydzia\u0142 do grupy przeznaczonej do Nationalratu od znajomo\u015bci j\u0119zyka niemieckiego. Cz\u0142onk\u00f3w Nationalratu za\u0142adowali gestapowcy i SS-owcy na samochody ci\u0119\u017carowe i wywie\u017ali ich w okolice cegielni przy ulicy Tarnowskiego. Po kilku tygodniach uzyskano zezwolenie na ekshumacj\u0119 zw\u0142ok tam pomordowanych cz\u0142onk\u00f3w tak zwanego Nationalratu w liczbie kilkudziesi\u0119ciu.6<\/sup><\/a> Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich zosta\u0142a \u017cywcem pogrzebana, na co wskazywa\u0142y mi\u0119dzy innymi nast\u0119puj\u0105ce okoliczno\u015bci: Kuzyn m\u00f3j, in\u017c. Izydor Hirschberg, ekshumowany, nie mia\u0142 \u017cadnego \u015bladu przestrzelenia, uk\u0142ad za\u015b ust wskazywa\u0142 na uduszenie.7<\/sup><\/a> Dr Salomon Horowitz, adwokat z Tarnopola, pogrzebany zosta\u0142 w pozycji stoj\u0105cej z \u0142opat\u0105 w r\u0119ku.8<\/sup><\/a> Ca\u0142y szereg innych os\u00f3b posiada\u0142o r\u00f3wnie\u017c \u015blady uduszenia. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 cz\u0142onk\u00f3w Nationalratu pomordowanych nale\u017ca\u0142a do inteligencji. Mi\u0119dzy nimi by\u0142 r\u00f3wnie\u017c drugi m\u00f3j kuzyn, Eliasz Hirschberg, student politechniki.9<\/sup><\/a><\/p>\n

Uratowa\u0142o si\u0119 z cz\u0142onk\u00f3w Nationalratu kilka os\u00f3b, kt\u00f3rych Niemcy zwolnili \u201eze wzgl\u0119du na starszy wiek\u201d. Mi\u0119dzy zwolnionymi by\u0142 autor listy Gottfried, nauczyciel Kapan10<\/sup><\/a> i Luft, kt\u00f3rych Niemcy zwolnili jeszcze w Gestapo. Na miejscu ka\u017ani zwolnili jednego \u017byda pochodz\u0105cego z Berlina z uwagi na to, \u017ce pochodzi\u0142 z Niemiec, od kt\u00f3rego mam powy\u017csze wiadomo\u015bci. Szczeg\u00f3\u0142\u00f3w nie chcia\u0142 poda\u0107, twierdz\u0105c, \u017ce sceny mordowania by\u0142y tak okropne, \u017ce nie jest w stanie m\u00f3wi\u0107 o tym. Niemcy \u015bci\u0105gn\u0119li cz\u0142onk\u00f3w Nationalratu i zamordowali ich w dniu 7 lipca 1941 r.<\/p>\n

W dniu 8 lipca 1941 r. odbywa\u0142a si\u0119 nadal \u0142apanka, przewa\u017cnie od wi\u0119zienia, gdzie wedle podanego wy\u017cej systemu mordowali \u017byd\u00f3w. W dniu 9 lipca 1941 r. widzia\u0142em przez okno mego mieszkania kilka fur na\u0142adowanych trupami, kt\u00f3re jecha\u0142y w kierunku cmentarza. Ko\u0142o ka\u017cdej fury szli \u017bydzi z \u0142opatami, eskortowali ich za\u015b Niemcy i Ukrai\u0144cy. Niekt\u00f3re z tych fur zawie\u017ali na stary cmentarz \u017cydowski, reszt\u0119 za\u015b na nowy cmentarz \u017cydowski. Przy grzebaniu trup\u00f3w oprawcy pomordowali niemal wszystkich \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy grzebali swych wsp\u00f3\u0142braci. \u017bydzi ci zostali pomordowani w wielkiej mierze bez rozstrzeliwania, dobici \u0142omami \u017celaznymi i kolbami.<\/p>\n

W oko\u0142o dwa tygodnie p\u00f3\u017aniej odby\u0142a si\u0119 cz\u0119\u015bciowa ekshumacja zw\u0142ok \u017byd\u00f3w pochowanych na starym cmentarzu \u017cydowskim. Wydobyto stamt\u0105d dwadzie\u015bcia kilka trup\u00f3w, kt\u00f3re przeniesiono i pochowano na nowym cmentarzu \u017cydowskim.11<\/sup><\/a> Ekshumacj\u0119 przerwano jednak na rozkaz Niemc\u00f3w, gdy\u017c przypadkowo znale\u017ali si\u0119 w Tarnopolu jacy\u015b zapomniani oficerowie, kt\u00f3rzy zainteresowali si\u0119 tym i fotografowali trupy, groby masowe i zebrane rodziny.<\/p>\n

10 lipca 1941 r. wyprowadzili Niemcy i Ukrai\u0144cy na cmentarz \u017cydowski oko\u0142o 60 \u2013<\/em>\u00a070 os\u00f3b i pomordowali ich. W\u015br\u00f3d nich by\u0142 Max Faden12<\/sup><\/a>, Herman Bielfeld13<\/sup><\/a>, Rosenfeld (syn Moj\u017cesza Lejba Rosenfelda)14<\/sup><\/a>, i inni.<\/p>\n

Dnia 11 lipca zosta\u0142em z\u0142apany przez Ukrai\u0144ca, kt\u00f3ry mnie z grup\u0105 innych \u017byd\u00f3w odda\u0142 w r\u0119ce Niemca, kt\u00f3ry zaprowadzi\u0142 nas blisko wi\u0119zienia i kaza\u0142 nam czeka\u0107. Skorzysta\u0142em z chwili, gdy oddali\u0142 si\u0119, i uciek\u0142em. Z\u0142apa\u0142 mnie jednak, strzela\u0142 do mnie, ale jako\u015b chybi\u0142. Zaprowadzi\u0142 mnie na podw\u00f3rze magistrackie, gdzie pracowali \u017bydzi. Ja r\u00f3wnie\u017c pracowa\u0142em ca\u0142y dzie\u0144. Niemiec ten zn\u0119ca\u0142 si\u0119 nade mn\u0105, ka\u017c\u0105c mi czy\u015bci\u0107 klozety r\u0119koma, nosi\u0107 stukilogramowe paki i czy\u015bci\u0107 buty dla upokorzenia mnie.<\/p>\n

Wieczorem zwolnili mnie, ale na nieszcz\u0119\u015bcie zn\u00f3w po drodze do domu z\u0142apali mnie SS-owcy i wywie\u017ali grup\u0119 innych \u017byd\u00f3w na stary cmentarz katolicki, gdzie musieli\u015bmy kopa\u0107 czym kto mia\u0142, a ja go\u0142ymi r\u0119koma, gr\u00f3b dla le\u017c\u0105cych tam trup\u00f3w \u017co\u0142nierzy sowieckich. W ko\u0144cu zosta\u0142em zwolniony do domu. Przy pracy SS-owcy bili nas czym popad\u0142o, kopali i nie dali przez chwil\u0119 wytchn\u0105\u0107.<\/p>\n

Ukrai\u0144ski Wydzia\u0142 Zdrowia rejestrowa\u0142 na podstawie zg\u0142osze\u0144 rodzin \u017cydowskich ofiary pogromu. Cyfra zarejestrowanych przekroczy\u0142a 4000 (cztery tysi\u0105ce) os\u00f3b.15<\/sup><\/a> Takie by\u0142y skutki pogromu, kt\u00f3ry trwa\u0142 od 4 do 10 lipca 1941 r. w Tarnopolu. Po 10 lipca 1941 r. w ci\u0105gu d\u0142ugiego okresu czasu niemal codziennie by\u0142y ofiary w\u015br\u00f3d ludno\u015bci \u017cydowskiej.<\/p>\n

Protoko\u0142owa\u0142: mgr Szternfinkiel<\/p>\n

Katowice, 20 lipca 1948 r.<\/p>\n

Dokument opracowa\u0142 Jurek Hirschberg.<\/em><\/p>\n

Read\u00a0the English translation here<\/a>.<\/p>\n

See the translator’s comments here<\/a>.<\/p>\n

Uwagi<\/h2>\n
    \n
  1. <\/a>Zeznania ocala\u0142ych \u017byd\u00f3w. Spisano 20.07.1948 r. Hirschberg Salomon. Orygina\u0142, r\u0119kopis 10 stron, j\u0119zyk polski, 6 stron odpisu. Archiwum \u017bIH. Sygnatura 301\/3774. Film Nr N 0757.<\/em> \u21b5<\/a><\/li>\n
  2. <\/a>Rodzina mieszka\u0142a od 1911 roku we w\u0142asnym domu przy ul. Szeptyckich 4. \u21b5<\/a><\/li>\n
  3. <\/a>Dymitr \u0141adyka (1889\u20131945) by\u0142 prawnikiem w Tarnopolu i dzia\u0142aczem partii ukrai\u0144skich w okresie mi\u0119dzywojennym oraz pos\u0142em na sejm w latach 1928\u20131935. Pod koniec II wojny \u015bwiatowej wyjecha\u0142 do Niemiec, zgin\u0105\u0142 w czasie bombardowania Drezna. Biblioteka Sejmowa, bs.sejm.gov.pl, nr 885.<\/em> \u21b5<\/a><\/li>\n
  4. <\/a>Marceli Saphir (1920\u20131941) by\u0142 synem Fryderyki (1891\u20131943), siostry Salomona Hirschberga, i jej m\u0119\u017ca Hermanna Saphira (1887\u20131938), in\u017cyniera w Tarnopolu. \u21b5<\/a><\/li>\n
  5. <\/a>Komenda Gestapo w Tarnopolu mie\u015bci\u0142a si\u0119 przy ul. Listopada \u2013 dawniej ul. 29 Listopada. \u21b5<\/a><\/li>\n
  6. <\/a>Centralne Pa\u0144stwowe Archiwum Historyczne Ukrainy we Lwowie posiada w swojej kolekcji cz\u0119\u015b\u0107 zachowanych zapis\u00f3w metrykalnych gminy \u017cydowskiej w Tarnopolu, w\u0142\u0105cznie z cz\u0105stkow\u0105 list\u0105 zapis\u00f3w zgon\u00f3w mi\u0119dzy 4 lipca 1941r. a 30 sierpnia 1942 r. W\u015br\u00f3d tych zapis\u00f3w jest 349 dotycz\u0105cych\u00a0zgon\u00f3w mi\u0119dzy 4 a 10 lipca 1941 r. Mikrofilmy tych zapis\u00f3w wchodz\u0105 w kolekcj\u0119 Towarzystwa Genealogicznego Utah, Salt Lake City, Utah. GSU: mikrofilm nr 2405431, seria nr 3.<\/em> Wed\u0142ug tych zapis\u00f3w 19 zw\u0142ok os\u00f3b zamordowanych 7 lipca 1941 r. zbadano 14 sierpnia, a 18 zw\u0142ok 18 sierpnia 1941 r. GSU nr 204\u2013222, 224\u2013241.<\/em> \u21b5<\/a><\/li>\n
  7. <\/a>Izydor Hirschberg, zamieszka\u0142y przy ul. Tarnowskiego 23, w wieku 35 lat, p\u0142ci m\u0119skiej, \u017conaty, zmar\u0142 7 lipca 1941 r. nag\u0142\u0105 \u015bmierci\u0105. Ogl\u0119dzin po\u015bmiertnych zw\u0142ok dokonano 15 sierpnia 1941 r. GSU nr 205.<\/em> Izydor Hirschberg (1906\u20131941) by\u0142 synem Jakoba Scharje Hirschberga (1874\u2013?), kuzyna Salomona Hirschberga, i jego \u017cony Rebeki z d. Barbasch (1876\u2013?). \u21b5<\/a><\/li>\n
  8. <\/a>Salomon Horowitz, zamieszka\u0142y przy ul. 3 Maja 2, w wieku 49 lat, p\u0142ci m\u0119skiej, \u017conaty, zmar\u0142 7 lipca 1941 r. nag\u0142\u0105 \u015bmierci\u0105. Ogl\u0119dzin po\u015bmiertnych zw\u0142ok dokonano 15 sierpnia 1941 r. GSU nr 212.<\/em> \u21b5<\/a><\/li>\n
  9. <\/a>Eljasz Hirschberg, zamieszka\u0142y przy ul. Br\u00fccknera 12, w wieku 35 lat, p\u0142ci m\u0119skiej, kawaler, zmar\u0142 7 lipca 1941 r. nag\u0142\u0105 \u015bmierci\u0105. Ogl\u0119dzin po\u015bmiertnych zw\u0142ok dokonano 15 sierpnia 1941 r. GSU nr 211.<\/em> Eliasz (Elijahu) Hirschberg (1922\u20131941) by\u0142 synem brata Jakoba Scharje, Chaima Hirschberga (1888\u20131943), i jego \u017cony Ester (1898\u20131943). \u21b5<\/a><\/li>\n
  10. <\/a>Kapan, nauczyciel religii, zosta\u0142 zastrzelony przez Hermana M\u00fcllera 18 kwietnia 1943 r. Zeznania ocala\u0142ych \u017byd\u00f3w. \u017baneta Sas. Archiwum \u017bIH. Sygnatura 301\/4196.<\/em> \u21b5<\/a><\/li>\n
  11. <\/a>Ogl\u0119dzin po\u015bmiertnych 18 zw\u0142ok os\u00f3b zamordowanych w ci\u0105gu pierwszych dni pogromu dokonano 21 lipca, 33 zw\u0142ok 23 lipca i 45 zw\u0142ok 25 lipca 1941 r. Mog\u0142y by\u0107 mi\u0119dzy nimi zw\u0142oki ekshumowane na starym cmentarzu \u017cydowskim. GSU nr 75\u201392, 95\u2013127, 128\u2013173.<\/em> \u21b5<\/a><\/li>\n
  12. <\/a>Max Faden, zamieszka\u0142y przy ul. Podhoreckiego, w wieku 37 lat, p\u0142ci m\u0119skiej, kawaler, zmar\u0142 7 lipca 1941 nag\u0142\u0105 \u015bmierci\u0105. Ogl\u0119dzin po\u015bmiertnych zw\u0142ok dokonano 9 wrze\u015bnia 1941. GSU nr 270.<\/em> \u21b5<\/a><\/li>\n
  13. <\/a>Herman Bielfeld, zamieszka\u0142y przy ul. Kotlerewskiego 26, w wieku 39 lat, p\u0142ci m\u0119skiej, kawaler, zmar\u0142 7 lipca 1941 nag\u0142\u0105 \u015bmierci\u0105. Ogl\u0119dzin po\u015bmiertnych zw\u0142ok dokonano 9 wrze\u015bnia 1941. GSU nr 268.<\/em> \u21b5<\/a><\/li>\n
  14. <\/a>Wolf Rosenfeld, zamieszka\u0142y przy ul. Kotlerewskiego 26, w wieku 27 lat, p\u0142ci m\u0119skiej, kawaler, zmar\u0142 7 lipca 1941 nag\u0142\u0105 \u015bmierci\u0105. Ogl\u0119dzin po\u015bmiertnych zw\u0142ok dokonano 9 wrze\u015bnia 1941. GSU nr 269.<\/em> By\u0142 to prawdopodobnie syn Moj\u017cesza Lejba Rosenfelda. \u21b5<\/a><\/li>\n
  15. <\/a> Rejestr ten nie wydaje si\u0119 mie\u0107 zwi\u0105zku z dokumentacj\u0105 GSU<\/em>. \u21b5<\/a><\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Protok\u00f3\u0142 zezna\u0144 \u015bwiadka1 [Read\u00a0the English translation here.] Dr Hirschberg Salomon, ur. 30.04.1903 r. w Tarnopolu, syn Dawida i Fryderyki z d. Goliger, zam. w Katowicach przy ul. Mickiewicza 2 m. 4, z zawodu adwokat. Protoko\u0142owa\u0142 mgr Szternfinkiel Natan. Niemcy wkroczyli do Tarnopola w \u015brod\u0119 dnia 2 lipca 1941 r. Po wkroczeniu w pierwszych dw\u00f3ch dniach […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-873","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aktualnosci","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hirschberg.se\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/873","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hirschberg.se\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hirschberg.se\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hirschberg.se\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hirschberg.se\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=873"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hirschberg.se\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/873\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hirschberg.se\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=873"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hirschberg.se\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=873"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hirschberg.se\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=873"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}